Jare Gody to pogańskie święto obchodzone podczas równonocy wiosennej. Kilkudniowy okres hucznego świętowania jest pożegnaniem zimy, powitaniem wiosny oraz jej patronów. Słynął ze stosowania zwyczajów i obrzędów magicznych, a wiele z nich przyjęło się na stałe. Kojarzymy je nie tylko z pierwszym dniem wiosny, ale także z obchodami Wielkanocy. Jak Słowianie witali wiosnę?
Spis treści
Kalendarz Świąt Słowiańskich
Kalendarz zwyczajów i świąt słowiańskich zawiera mnóstwo intrygujących świąt, którym z pewnością przyjrzymy się niebawem. Już teraz możesz dowiedzieć się więcej, czym są Szczodre Gody. Czym zaś jest Jare Święto?
Jare Gody — co to takiego?
Jare Święto, zwane Jarymi Godami, poświęcone jest w kulturze słowiańskiej Matce Ziemi. Trwające kilka dni obrzędy i rytuały związane były z zakończeniem zimy i witaniem wiosny. Słowiańscy bogowie związani z Jarym Świętem to:
- Jaryło (Jarun, Jarowit) – słowiański bóg płodności.
- Dziewanna — słowiańska bogini kobiet, miłości, płodności i przyrody.
Magiczne obrzędy podczas Jarych Godów
Magiczne rytuały związane z Jarym Świętem miały oczyścić energię życiową, wnieść radość do życia, a także zapewnić urodzaj i powodzenie podczas roku wegetacyjnego, który rozpoczynał się w okolicach równonocy wiosennej.
- Sprzątanie domu przed świętami, ale i przed nadejściem wiosny jest ważnym rytuałem. Mycie okien, odkurzanie i mycie podłogi ma w sobie oczyszczającą moc. Tak też czynili Słowianie.
- Palenie lub topienie słomianej kukły, zwanej Marzanną (która była boginią zimy i śmierci) to wiosenny rytuał praktykowany do dziś. Zazwyczaj poganie żegnali zimę i witali wiosnę, śpiewając, grając na różnych instrumentach, trzaskając batami oraz klekotając grzechotkami. Miało to gwarantować obfite plony i dobrobyt.
- Rozpalanie przez mężczyzn ognisk na wzgórzach było ważnym rytuałem przywołującym wiosnę.
- Jedną z tradycji Jarych Godów była obserwacja pogody, bocianów i jaskółek na niebie. Na przykład pierwsza wiosenna burza zwiastowała miłość boga Peruna do ziemi. Dopiero po pierwszym wiosennym grzmocie Słowianie wykonywali prace na roli.
- Według wierzeń słowiańskich jajka są symbolem nowego życia. Mimo iż pisanki kojarzą nam się z Wielkanocą i chrześcijaństwem, to już dla pogan miały magiczne znaczenie. Poganie wierzyli, że chroniły przed piorunami oraz zapewniały bezpieczeństwo ludziom, ziemi i zwierzętom.
- Natomiast malowane jajka były dla nich symbolem życia i magicznej siły witalnej. Pisanki znajdowały zastosowanie w magicznych obrzędach, które miały zapewniać zdrowie i obfitość. Na przykład pocierano nimi chore partie ciała u zwierząt i ludzi.
- Podczas Jarych Godów Słowianie zajadali się plackami i wiosennymi kołaczami.
- Po trwających kilka dni przygotowaniach, w wieczór przedświąteczny domy i gospodarstwa okadzano ziołami.
- Polewanie wodą oraz bicie gałązkami wierzby i leszczyny było popularnym pogańskim rytuałem oczyszczania i przeganiania zimy. Poganie wierzyli, że zwyczaj ten oczyszcza człowieka i dodaje mu siły.
- Zwieńczeniem obchodów Jarych Godów była uroczysta uczta, odbywająca się na świętym wzgórzu, podczas której wręczano sobie kraszanki. Uczcie towarzyszyły igrzyska połączone z tańcem i śpiewem. W niektórych rejonach jedzenie pozostałe z uczty zakopywano w polu, aby poprawić płodność ziemi. Następny dzień rozpoczynano od obmycia się w świętej wodzie, a rytuał ten z biegiem czasu zmienił się w znany po dziś dzień Śmigus-Dyngus.
Jare Gody — słowiańskie powitanie wiosny czy pogańska Wielkanoc? Podsumowanie
Reasumując, Jare Gody to słowiańskie witanie wiosny oraz przedchrześcijańska Wielkanoc. Choć wiele rytuałów i zwyczajów z tamtych czasów przetrwało do dziś i kojarzymy je z wierzeniami religijnymi, to pochodzą od pogan. A cieplejsza pogoda za oknem zachęca, by celebrować zarówno nadejście wiosny, jak i święta Wielkanocne, które w tym roku będziemy obchodzić za miesiąc.
Źródła:
1. https://rkp.org.pl/swieta
2. https://pl.wikipedia.org/wiki/Jare_%C5%9Awi%C4%99to
3.https://slavicbook.pl/jare-gody-slowianska-wielkanoc/
