Grudzień to czas intensywnych przygotowań świątecznych, a także refleksji nad mijającymi dwunastoma miesiącami. Jakie nastroje towarzyszą Polakom w tym okresie, kiedy na pierwszy plan wciąż wysuwają się niepewność ekonomiczna, rosnące koszty życia oraz dynamiczne zmiany zachodzące w kraju i na świecie? Oto końcoworoczne postawy i największe obawy Polaków.
Spis treści
Rosnące koszty życia – największy powód do zmartwień
Z danych zawartych w raporcie „Jesienne nastroje Polek i Polaków” przygotowanym przez firmę Zymetria wynika, że od dwóch lat najpoważniejszym zmartwieniem Polaków pozostają rosnące koszty życia – dotyczy to 48% ankietowanych [1]. Choć obawy te wciąż dominują, ich intensywność jest nieco mniejsza niż w latach 2022 i 2023. Trudności finansowe silnie wiążą się z postrzeganiem domowego budżetu. W ciągu ostatnich miesięcy zarówno poprawę, jak i pogorszenie swojej sytuacji finansowej zadeklarowało 28% badanych, jednak negatywne oceny rosną szybciej.
– „Obserwujemy również spadek liczby osób zadowolonych z obecnego stanu swoich finansów. Choć wciąż jest to połowa społeczeństwa, liczba ta wyraźnie maleje” – zauważa Agnieszka Kosicka, szefowa badań ilościowych w Zymetrii.
Młodsze pokolenie wyróżnia się większym optymizmem w prognozach dotyczących przyszłości finansowej. Aż 56% osób w wieku 18-25 lat oczekuje poprawy w nadchodzących 12 miesiącach, podczas gdy w całej populacji odsetek ten wynosi jedynie 25% [2]. Wśród pokolenia X (42-57 lat) pozytywne zmiany przewiduje zaledwie 17% badanych, a w grupie osób starszych (58+) optymistów jest jeszcze mniej – jedynie 12% [3].
Codzienne życie drożeje
Podwyżki cen w Polsce stają się coraz bardziej widoczne. Od maja bieżącego roku o 11 punktów procentowych wzrosła liczba osób zauważających wzrost kosztów towarów i usług – obecnie aż 91% respondentów potwierdza tę tendencję. Największe zmiany dotyczą cen żywności (74%), kosztów utrzymania mieszkań (61%), leków (46%), paliwa (45%) oraz kosmetyków i chemii domowej (43%) [4].
Najbardziej odczuwalne są wydatki, z których trudno zrezygnować. Polacy starają się jednak oszczędzać tam, gdzie to możliwe – rezygnując z przyjemności, takich jak słodycze, napoje, rozrywka, wydarzenia kulturalne, a także zmniejszając wydatki na transport czy usługi spoza kategorii „niezbędnych”. Aż 48% badanych ogranicza codzienne wydatki, 37% wstrzymuje się przed większymi zakupami, a 19% gromadzi zapasy podstawowych produktów. Jednocześnie wzrasta świadomość finansowa – rośnie odsetek osób odkładających pieniądze na przyszłość. Obecnie takie działania podejmuje 40% Polaków.
– „To znak, że troska o bezpieczeństwo finansowe staje się priorytetem” – dodaje Agnieszka Kosicka.
Neutralne nastroje i ograniczony optymizm
Struktura społecznych nastrojów w Polsce jest dziś niemal wyrównana – 33% badanych to pesymiści, 34% pozostaje optymistami, a 34% ocenia przyszłość neutralnie [5]. Wiosną liczba optymistów była nieco większa, co wynikało z nadziei związanych z działaniami nowego rządu. Jednak z biegiem czasu wiele osób uznało, że zmiany są niewielkie, co wpłynęło na spadek pozytywnych ocen. Opinie dotyczące polityki rządu są różnorodne, zależnie od preferencji wyborczych – szczególnie widoczne jest to w kontekście propozycji takich jak zniesienie prac domowych w szkołach.
Mieszane uczucia wobec przyszłości
Raport Zymetrii wskazuje na różnorodne emocje towarzyszące Polakom. Z jednej strony rosnąca świadomość ekonomiczna i dbałość o bezpieczeństwo finansowe pozwalają na umiarkowany optymizm. Z drugiej jednak strony, rosnące koszty życia i niewielka wiara w skuteczność działań systemowych budzą niepewność, która nadal kształtuje społeczne nastroje.
[1] Jesienne nastroje Polek i Polaków, Zymetria, listopad 2024
[2] Tamże
[3] Tamże
[4] Tamże
[5] Tamże
