Słowo „menopauza” jest dziś odmieniane przez wszystkie przypadki. Nic dziwnego, że różne fundacje i organizacje kobiece, a także same panie coraz bardziej świadome swojego zdrowia, zainteresowały się tematem, gdyż według szacunków w 2035 roku kobiety w wieku 45-60 lat będą stanowiły 25% populacji Polski! Część z nas przejdzie przez ten czas, niczego nie zauważając, część doświadczy burzliwych objawów. Każda z nas otrzyma od menopauzy „indywidualne rozdanie”. Warto zaakceptować swoją biologię, ponieważ przekwitanie dotyczy każdej z nas, oraz poznać sposoby na złagodzenie jego objawów.
Spis treści
Kilka słów o menopauzie
Menopauza to punkt na biologicznej ścieżce życia każdej kobiety. Zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia to ostateczne ustanie miesiączkowania w wyniku utraty aktywności pęcherzykowej jajników, po którym przez okres 12 miesięcy nie wystąpiło już żadne krwawienie. Występuje zwykle u kobiet między 44 a 56 rokiem życia. U Polek średnio w 51–52 roku życia.
Etapy menopauzy
Potocznie słowo menopauza jest używane na określenie całego okresu transformacji hormonalnej kobiety, który może trwać nawet kilkanaście lat. Ze względu na długość i zmienność objawów okres ten został podzielony na etapy:
Premenopauza — co warto o niej wiedzieć?
Premenopauza (lub perimenopauza, okres okołomenopauzalny) to czas między okresem pełnej płodności a menopauzą występujący od około 40. roku życia kobiety, a według niektórych lekarzy zaczynający się już w wieku 35 lat. Okres ten charakteryzuje się różnymi dolegliwościami, które mogą, choć nie muszą, dotknąć każdej kobiety. Także ich ilość i intensywność będą indywidualne.
Premenopauza — najbardziej uciążliwe dolegliwości
Wśród tych najbardziej uciążliwych warto wymienić tzw. objawy wypadowe wynikające ze zmian hormonalnych, np. nagłe uderzenia gorąca (tzw. wary), zmiany nastrojów, zaburzenia snu, chroniczne zmęczenie, nocne poty, przedłużające się obfite krwawienia, skrócenie cyklu miesięcznego o ok. 3-7 dni. Panie skarżą się też na stany lekowe, depresyjne, nerwicę, mgłę mózgową czy pogorszoną koncentrację i pamięć. Często także przybierają na wadze, najczęściej w okolicach brzucha, co jest uwarunkowane utratą estrogenów, które dotąd nas chroniły, a także zaburzeniami w odczuwaniu sytości czy ochotą na słodkie i tłuste pokarmy.
Do ustalenia, że kobieta jest w okresie okołomenopauzalnym, wystarczą objawy. Nie ma „badań na premenopauzę”. Warto w tym czasie zainteresować się swoim pogorszonym samopoczuciem, nie wypierać swojej biologii i nie przypisywać zmęczenia wyłącznie nadmiarowi obowiązków czy swojemu wiekowi. Jest wiele sposobów na to, aby przynieść sobie ulgę i poprawić komfort życia w tym okresie.
Menopauza — co warto o niej wiedzieć?
Kolejnym etapem jest sama menopauza, czyli ostatnie krwawienie miesięczne, które – zgodnie z podaną wyżej definicją – stwierdza się post factum. Na moment pojawienia się menopauzy mają wpływ czynniki genetyczne, a także stan zdrowia i styl życia. Menopauzę przyspieszają np. niewłaściwa dieta, palenie papierosów, stres, leki obniżające poziom estrogenów, cukrzyca, choroby układu immunologicznego, chemioterapia, terapia promieniowaniem, usunięcie jajników.
Kilka ciekawostek o menopauzie
Jest to termin pochodzenia greckiego: men – miesiąc, pausis – przerwa. Po raz pierwszy pojawił się w 1821 r. we wstępie do francuskiej publikacji de Gardanne’a – „De la ménopause, ou de l’âge critique des femmes” (O menopauzie, czyli krytycznym wieku kobiet). 25 milionów kobiet każdego roku na świecie przechodzi menopauzę, a 18.10 został ustanowiony Światowym Dniem Menopauzy i Andropauzy.
Postmenopauza — co warto o niej wiedzieć?
Ostatni etap to postmenopauza – okres rozpoczynający się po ostatniej miesiączce w życiu kobiety. Po wygaśnięciu czynności jajników następuje stopniowa stabilizacja poziomu hormonów na nowym, niższym poziomie i zmniejszenie wcześniejszych objawów. Jednocześnie spadek poziomu estrogenów jest przyczyną innych dolegliwości i objawów, np. przyspieszone starzenie się, utrata jędrności skóry, problemy z utrzymaniem wagi, otyłość brzuszna, wypadanie włosów, suchość i częstsze infekcje okolic intymnych.
Wyzwania związane z menopauzą
Przekwitanie i jego objawy dotyczą mnie i moich Podopiecznych. A to nie koniec wyzwań, które przybierają także rozmiar społeczny:
- Nigdy wcześniej kobiety w wieku 45-60 lat tak masowo nie poszły do pracy. Wiele z nich piastuje bardzo odpowiedzialne stanowiska. Czasy zmieniły się na tyle, że już opiekujemy chorymi rodzicami i jeszcze wychowujemy dzieci.
- W czasach histerycznego anti-age wstydzimy się przyznać do swojego wieku, wypieramy temat menopauzy i przyjmujemy postawę: „ja nie jestem jeszcze stara”, „nie wiem – nie ma”. Nie szukamy wiedzy, pomocy. Wolimy zrobić botoks, tatuaż czy paznokcie, zamiast zająć się prawdziwymi problemami.
- Nie pomagają też nasi partnerzy i otoczenie, posądzając nas o konfliktowość, hipochondryczność czy wręcz chorobę. A to z braku wiedzy, co się z nami dzieje.
Musimy umieć o siebie zadbać, włączając pauzę od cudzych wizji naszego życia, od nadmiernych wymagań i oczekiwań – również naszych własnych wobec siebie, a także krzywdzących stereotypów o starości czy utracie atrakcyjności. A przede wszystkim zaakceptować swoją biologię. To moment, aby zauważyć swoją wartość i swoje potrzeby, nabrać dystansu do cudzych i zaopiekować się sobą. Jeśli nie zaplanujesz swojego życia, ktoś zaplanuje je za ciebie. Ale żeby je zaplanować, powinnaś wiedzieć, co się z tobą dzieje i w jaki sposób na konkretne zapotrzebowanie odpowiedzieć.
Etapy menopauzy — podsumowanie
Okazuje się, że poza nowoczesną farmakologią, której wiele pań się obawia i próbuje przejść przez ten okres naturalnie, w naszych rękach mamy potężny oręż, aby stawić czoła dolegliwościom okołomenopauzalnym. W wielu przypadkach tą odpowiedzią na ogrom potrzeb i wyzwań jest zdrowy styl życia: sen, regeneracja, prawidłowe odżywianie, dobrana suplementacja i aktywność fizyczna.
Autorka: Ewa Żak-Lisewska — po blisko 20 latach pracy w korporacji przebranżowiłam się, jestem instruktorem sportu ze specjalizacją w fitness oraz certyfikowanym trenerem personalnym z międzynarodowymi uprawnianiami REP’s Polska. Ukończyłam także studia podyplomowe na kierunku dietetyka, aby holistycznie wspierać moich Podopiecznych we wdrażaniu nawyków prozdrowotnych. Od ponad 3 lat prowadzę własne butikowe studio treningu personalnego NOVA SQUAD w Krakowie. Prywatnie mam męża, dwóch dorosłych synów. Jestem miłośniczką Francji i tłumaczem przysięgłym języka francuskiego. Aktywnie uprawiam wspinaczkę sportową i narciarstwo. W wieku 50 lat znalazłam się w gronie 5 laureatów tytułu „Najlepszy trener personalny 2023” w plebiscycie REP’s Polska. Jestem także pomysłodawczynią inicjatywy Na Pełnej Pauzie®, poprzez którą wspieram kobiety w menopauzie.
